WAT KAN DE
KLIMAATEFFECTATLAS
BIEDEN?

door Ellen van den Berg,
content engineer

Het klimaat is al een tijd onderwerp van gesprek. Veel organisaties moeten ermee aan de slag, want het klimaat verandert. De klimaatverandering maakt zomers heter en winters zachter en natter. De extremen in het klimaat nemen ook toe in de vorm van heftige neerslag of extreme droogte of hitte. Ook stijgen de zeespiegel en de waterstanden. De Climate Adaptation Services brengen met hun Klimaateffectatlas in kaart wat de gevolgen nu en mogelijk in de toekomst kunnen zijn. De data van de Klimaateffectatlas is standaard onderdeel van ArcGIS. Wat betekent dit en wat levert het op? En hoe zit het eigenlijk met het klimaat?

Wat is het klimaat eigenlijk? Het klimaat is het weer in een gebied over een langere periode (dertig jaar). Het KNMI heeft vier klimaatscenario’s ontwikkeld voor Nederland om inzicht te krijgen in de impact die klimaatverandering kan hebben. De scenario’s zijn gebaseerd op de wereldwijde temperatuurstijging: is deze gematigd (G) of warm (W)? En op de verandering van luchtstroom: is deze laag (L, 1°C) of hoog (H, 2°C)? Het WH-scenario geeft de sterkste verandering weer.

Met de Klimaateffectatlas krijgt iedereen een eerste indruk van de toekomstige dreigingen op het gebied van overstroming, wateroverlast, droogte en hitte. Deze thema’s zijn zo vastgesteld in het Deltaprogramma Ruimtelijk Adaptatie. De effectkaarten uit de Klimaateffectatlas zijn gebaseerd op het WH-scenario en zijn ontwikkeld door verschillende kennisinstellingen. Dit gebeurt met landelijke modellen, waarbij de resultaten bedoeld zijn om een beeld te geven op regionaal schaalniveau.

Klimaatkaarten in ArcGIS

Sinds 2018 zijn de kaarten uit de Klimaateffectatlas ook beschikbaar in ArcGIS. Van elk van de thema’s is een webmap beschikbaar waarin overzichtelijk alle lagen van dat thema worden weergegeven. De kaartlagen beschikken over pop-ups, waardoor het mogelijk is om snel de juiste informatie te verkrijgen. “Doordat de Klimaateffectatlas nu beschikbaar is in ArcGIS, is het voor gebruikers eenvoudig om deze kaarten te combineren met hun eigen gegevens, zonder te hoeven downloaden. Daarnaast helpt het ook om een grotere groep gebruikers te bereiken”, vertelt Arjen Koekoek, adviseur bij Climate Adaptation Services.


Recent vond er een grote update van de Klimaateffectatlas plaats, waarbij een aantal lagen is verdwenen, maar er zijn ook veel nieuwe lagen toegevoegd voor de thema’s Droogte en Overstroming. Bij het thema Overstroming ligt de focus hiermee op de gevolgbeperking van overstromingen. Voorbeelden hiervan zijn de overstromingsdiepte, plaatsgebonden overstromingskans en droge plekken. Door een nauwe samenwerking tussen Climate Adaptation Services en Esri Nederland kunnen updates goed worden doorgevoerd. In deze app kunt u alle lagen uit de Klimaateffectatlas bekijken.

Klimaatstresstesten

Een toepassing waarvoor de klimaatkaarten gebruikt kunnen worden is klimaatstresstesten. Met een stresstest kunnen gemeenten en andere organisaties de klimaatbestendigheid in beeld brengen. Hiermee kunnen de kwetsbare plekken voor overstromingen, wateroverlast, droogte en hitte aangeduid worden. Dit staat in het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie, waarmee Nederland wordt voorbereid op de gevolgen van klimaatverandering.

De Klimaateffectatlas leidt in eerste instantie tot agendering en bewustwording.

Doordat Esri de data uit de Klimaateffectatlas beschikbaar stelt in de ArcGIS Living Atlas of the World, kunnen gemeenten deze data gebruiken in ArcGIS om meer inzicht te verkrijgen voor de klimaatstresstesten. Koekoek: “De landelijke Klimaateffectatlas helpt om een eerste indruk te krijgen van de kwetsbaarheid van een gebied voor de effecten van klimaatverandering. Gemeenten gaan hier de komende tijd mee aan de slag. Een eerste stap daarbij is de landelijke standaard stresstest op basis van de Klimaateffectatlas. De Klimaateffectatlas helpt in eerste instantie voor agendering en bewustwording. Deze stap heeft vooral meerwaarde voor gemeenten die nog niet of weinig met klimaatadaptatie doen.” Ook voor waterschappen is deze data nuttig, omdat het relevante informatie bevat die van invloed kan zijn op keuzes die gemaakt worden op het waterbeheer.

Eén van de organisaties die in samenwerking met gemeenten en andere organisaties klimaatstresstesten uitvoert is Over Morgen. Zij gebruiken de data om inzicht te krijgen in een gebeid en de opgaven die er spelen om vervolgens het werkproces te verrijken met informatie. “Doordat alle vier de thema´s (Hitte, Droogte, Wateroverlast en Overstroming) goed gevuld zijn met verschillende kaarten krijg je grip op de situatie. In combinatie met inhoudelijke kennis en aanvullende kaarten kun je het landschap lezen en zie je onderliggende verbanden” vertelt Robin Ammerlaan, adviseur Ruimte & Informatie bij Over Morgen. In een artikel op GeoNet licht Ammerlaan meer voorbeelden toe waarvoor zij de Klimaateffectatlas kaartlagen gebruiken.

Meer informatie

Wilt u direct aan de slag met de Klimaateffectatles? Bekijk alle kaartlagen in ArcGIS Online.
Voor vragen over de Klimaateffectatlas kunt u contact opnemen met het content-team van Esri Nederland.


Tekst: Ellen van den Berg

Beeld: Esri Nederland en Pixabay.com


Neem contact met ons op over dit artikel


Deel dit artikel: