Netwerkbedrijf Alliander beschikt over terabytes aan data. Over het verloop van gas- en elektriciteitsleidingen, storingen, werkzaamheden en over plannen voor uitbreidingen. Al die data combineert Alliander met bijvoorbeeld gegevens over de bodemgelaagdheid, grondsoorten, basisregistraties van het Kadaster en weersvoorspellingen van het KNMI. “Als netwerkbedrijf kunnen we niet zonder goede tools om al die data slim te ontsluiten en te koppelen aan de juiste locatie. Sterker nog: die tools zijn essentieel voor onze bedrijfsvoering.”

In de afgelopen paar jaar heeft het gebruik van GIS een enorme vlucht genomen bij Alliander. Koen Derks, productmanager van de afdeling Geospatial Platform Services en zijn collega Kaj Visser, GIS-Architect, speelden daarin een grote rol. Koen: “Het gebruik van GIS komt nu terug in al onze bedrijfsprocessen. Dat is een goede ontwikkeling. Geen wildgroei meer aan verschillende kaarten met verschillende legenda’s en betekenissen, maar data slim ontsluiten, op een uniforme manier. Het ArcGIS-platform van Esri helpt ons bij het slim presenteren en analyseren van die data.”

Data registreren en ontsluiten

Als eigenaar van vitale infrastructuur mag Alliander in zijn datavoorziening niet afhankelijk zijn van derden. “Daarom gebruiken we alleen de achtergrondkaarten van Esri”, verklaart Kaj. “De rest bouwen we zelf, of we importeren datasets van derden, zoals overheden.” Maar data slim ontsluiten is één ding: bij Alliander worden voortdurend nieuwe data verzameld en geregistreerd. “Ons leidingtracé verandert continu. Een monteur doet een ingreep, of we breiden ons netwerk verder uit. Die wijzigingen moeten meteen goed in onze ArcGIS-systemen komen. Voor monteurs hebben we daarvoor een speciale app ontwikkeld, met de software development kit (ArcGIS Runtime SDK) van Esri.”

Systemen combineren

Een eigen app ontwikkelen was nodig omdat de bedrijfsprocessen van Alliander zo specifiek zijn. “In de app komen een aantal systemen samen”, vertelt Koen. “Ons ordersysteem in SAP werkt met invullijsten en surveys. Voor de locatiebepaling wordt een kaart vanuit ArcGIS in de app geladen. Medewerkers op kantoor en in het veld kijken zo naar dezelfde kaart. Een monteur kan daarop precies zien waar de storing zit en waar hij moet graven naar de leiding.” Kaj: “Esri biedt veel mogelijkheden om zelf met de technologie aan de slag te gaan. Er zijn goede online handleidingen, trainingen en instructies. Zelf gaan ontwikkelen is overigens niet alleen maar vrijheid, blijheid. Ook hiervoor gelden licenties naar gebruik en natuurlijk de bijkomende kosten voor het ontwikkelwerk zelf.” En dan lachend: “Maar de grenzen van de mogelijkheden zoeken wij graag op.”

Slimme koppelingen

ArcGIS is niet de enige technologie die Alliander gebruikt. “We hebben verschillende DevOps-teams die voortdurend nieuwe producten maken en doorontwikkelen”, vertelt Kaj. “We werken aan meer dan honderd applicaties. Maar hoe meer producten en kaarten je maakt, hoe lastiger het is om onderling te communiceren. Het is belangrijk dat we in alle applicaties dezelfde uitgangspunten gebruiken. Daarvoor maken we gebruik van API’s, onder andere die van Esri. Dat is een koppeling van het ArcGIS-platform naar al onze applicaties. Die zorgt ervoor dat alle data op een uniforme manier in ArcGIS worden gepresenteerd, ongeacht de manier waarop ze worden opgevraagd en gebruikt.”

“Een API zorgt ervoor dat alle data op een uniforme manier vanuit ArcGIS worden gepresenteerd, ongeacht vanuit welke client ze opgevraagd en gebruikt worden.”

Kaj Visser

GIS-Architect van de afdeling Geospatial Platform Services, Alliander

In de praktijk

Dat Alliander niet meer zonder GIS kan, illustreren Koen en Kaj graag met een paar voorbeelden. Koen: “Als slimme meters uitvallen, krijgen wij daarvan direct een melding. We zien op de kaart waar de storing is, op welke knooppunten de betreffende wijk is aangesloten en welke impact herstelwerkzaamheden hebben op het gebied. Met behulp van gronddata kunnen we meteen zien in welk type grond de leidingen en buizen liggen. Het grondtype bepaalt namelijk mede welke soort leiding we moeten plaatsen. En met de dataset van het Kadaster zien we waar bebouwing start of hoe trottoirs lopen. Allemaal obstakels waarmee Alliander in het werk rekening moet houden. Dankzij al deze data kunnen we heel efficiënt te werk gaan en een storing snel verhelpen.” Kaj vervolgt enthousiast: “We proberen zelfs storingen te voorspellen. Met data van het KNMI kunnen we bijvoorbeeld per locatie heel specifiek de temperatuur zien. Lange periodes van hitte kunnen vaker tot stroomstoringen leiden. Dus dat houden we goed in de gaten. Met deze voorspellingen en voortijdig onderhoud kunnen we een storing écht voorkomen. Zo heeft een klant geen overlast.”

Data delen

Het voordeel van het ArcGIS-platform is dat data ook eenvoudig gedeeld kan worden. Zo krijgen ook een aantal aannemers die voor Alliander werken, toegang tot ArcGIS. “We gebruiken het systeem namelijk niet alleen om ons netwerk te beheren, maar ook om werk te plannen”, vertelt Koen. “Op de kaart zie je heel snel welke werkzaamheden we wel of niet gelijktijdig kunnen uitvoeren. En nieuwe data kunnen ook snel weer in onze andere registratiesystemen worden verwerkt.” Ook heeft Alliander een koppeling gemaakt voor de mensen thuis. “Als je thuis geen stroom hebt, wil je weten of er iets aan de hand is. Vroeger publiceerden we dan een lijstje met postcodes. Maar omdat we nu toch zoveel in GIS doen, hebben we een koppeling gemaakt met onze storingspagina op de website. Op een kaart is nu ook voor de mensen thuis in één oogopslag te zien waar storingen of werkzaamheden zijn.” Ook levert Alliander data aan de veiligheidsregio’s. “Tijdens calamiteiten is het voor hen cruciaal om te weten waar bijvoorbeeld gasleidingen lopen.”

“Durf te innoveren en experimenteren! Er is veel mogelijk met de producten van Esri.”

Koen Derks

Productmanager van de afdeling Geospatial Platform Services, Alliander

Durf te experimenten

Alliander heeft het aangedurfd om te experimenteren met GIS. Koen: “Als netwerkbedrijf kunnen we nu niet meer zonder. Het is echt essentieel voor onze bedrijfsvoering. Om de systemen ingericht te krijgen zoals wij ze nu hebben, moet je creatief zijn.” In het publieke domein wordt er zeker naar de stappen van Alliander gekeken. “Ik durf wel te zeggen dat we voorop lopen”, zegt Kaj. “We zijn misschien eigenwijs, en gebruiken de producten van Esri op onze eigen manier. Maar het is goed om je te realiseren dat dat allemaal mogelijk is. En dat Esri daar ook zeker voor open staat!”

Meer informatie

Tekstschrijvers.nl

Petra Fotografie

Deel dit artikel: