Processen organiseren vanuit een kerndataset is al langer een wens van waterschap Vechtstromen, maar nu hebben ze de techniek, de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) en met de Omgevingswet een wettelijke kader om het ook echt te gaan doen.

Jos Alblas, informatiespecialist bij waterschap Vechtstromen, houdt zich vanuit zijn rol onder andere bezig met ArcGIS en de Omgevingswet. Momenteel werkt hij hard om de vlakkenregistratie van de BGT gelijk te krijgen met de vlakkenregistratie van de legger van het waterschap. Dit houdt in dat bijvoorbeeld alle boerenerven, dijken en natuurgebieden ingetekend worden. Het waterschap gebruikt ArcGIS om werkingsgebieden voor de Omgevingswet te genereren op basis van de ligging van de objecten in de BGT die gelijk zijn aan de leggerobjecten van de kernregistratie. “Dit wilden we als waterschap al langer,” vertelt Alblas. “Tien jaar geleden is er al eens een schets gemaakt op een sigarendoos. Maar je ziet nu echt dat dit de tijd is om te beginnen. De techniek is er klaar voor. Je kunt nu van data naar gegevens gaan om je processengegevens gestuurd te laten werken.”

‘’De Omgevingswet is een mooie manier om een heleboel regels en toepassingen rondom de ruimtelijke ordening bij elkaar te brengen’’

Jos Alblas

informatiespecialist bij waterschap Vechtstromen

Alblas ziet de Omgevingswet als een mooie manier om een heleboel regels en toepassingen rondom de ruimtelijke ordening bij elkaar te brengen. Over verschillende organisaties heen, van waterschappen tot gemeenten. ”Je kunt in eenduidige geometrie zien wat er van toepassing is. Nu worden gemeente-objecten bijvoorbeeld heel anders geregistreerd dan bij waterschappen. Straks heb je hopelijk geen discussie meer of iets een boerenerf is waar boerenerfregels gelden, of agrarisch gebied met andere regels. Ik hoop dat dankzij de BGT er een eenduidige geometrie beschikbaar komt,” aldus Alblas.

Ingetekende gebieden in Drenthe

Mensen aansturen in het veld

Waterschap Vechtstromen gebruikt ArcGIS niet alleen voor informatievraagstukken. Ze hebben er nog een applicatie voor het beheren van de eigen kernregistratie overheen. Dat is GEONIS Blaeu. In de Blaeu-database bestaat sinds kort de mogelijkheid voor Vechtstromen om haar eigen legger als geometrie te kunnen koppelen aan de BGT. Door middel van een script wordt automatisch een vergelijking gemaakt tussen wat er in de BGT staat en wat in Blaeu. Zo is eenvoudig te zien wat er wel of niet gewijzigd is. Dit biedt Vechtstromen de mogelijkheid om mensen te kunnen aansturen om objecten in het veld te controleren waardoor mogelijke fouten in het proces worden opgespoord. De BGT synchroniseert dankzij de Blaeu koppeltabel met de legger van Vechtstromen en het beheerregister. Dit zorgt voor betere kwaliteit van de data. Vervolgens kun je hier een workflow omheen gaan bouwen zoals ‘selecteer de objecten die je nodig hebt voor de Omgevingswet’. Dit levert het waterschap aan bij adviesbureau Tercera. Zij kunnen de juridische regels koppelen aan de vlakken en de geometrie aanleveren aan het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO).

“De data is de kern. ArcGIS is een applicatie om dat te visualiseren. ArcGIS is de gereedschapskist om datasets klaar te zetten”

Niet alleen een voordeel voor de Omgevingswet

Deze methodiek heeft veel meer voordelen dan alleen kunnen aansluiten op het DSO. Voor het onderhoud kan het waterschap hier straks ook gebruik van maken. Dit proces helpt het waterschap om slimmer te gaan werken rondom het natte profiel, het droge profiel en het vaststellen van de legger. Onze stip op de horizon is dat we de objecten niet meer tekenen maar dat we gebruik maken van de geometrie van de BGT,” aldus Alblas. Aan de BGT-geometrie worden vervolgens de attributen gekoppeld die voor een specifiek werkproces nodig zijn.

‘’We tekenen niets meer in, we gebruiken de geometrie van de BGT’’

Werken aan de Omgevingswet biedt ook andere inzichten

Alblas geeft aan dat ze nog niet helemaal klaar zijn voor de Omgevingswet. “Op dit moment zijn we de koppeltabel aan het vullen. Dit zit nog in de testomgeving. Als dit gereed is gaan we een analyse uitvoeren met behulp van de koppeltabel. Elk kunstwerk en waterloop uit de legger en beheerregister wordt gecontroleerd op de juiste ligging ten opzichte van de BGT. Waar objecten ontbreken in de BGT gaan we deze inwerken in de BGT. Omgekeerd vindt er een vergelijkbare analyse plaats voor objecten die wel in de BGT staan maar niet in onze legger en beheerregister. Daarna gaan we de workflow starten om een selectie van BGT-objecten aan te bieden als werkingsgebieden voor de Omgevingswet.” Dit proces vraagt niet alleen om een intensieve interne samenwerking, maar ook om samen te werken met bijvoorbeeld gemeentes. “Als wij onze datasets updaten in de BGT heeft dit mogelijk invloed op een gemeente. Als wij een aanpassing maken in een gebied beïnvloedt dit hun objecten, daarom is het belangrijk om goed te communiceren en van elkaar te weten waar wij mee bezig zijn,” legt Alblas uit. “Intern zagen we ook de uitdaging dat juristen ineens geografisch moesten gaan denken. Zij moesten de omslag maken van Excelsheets naar GIS. Daarnaast kwamen we erachter dat andere informatiestromen soms ook nog niet op orde zijn, zoals bijvoorbeeld voor de beleidskaarten. Nu is men zich daar meer bewust van geworden.


Vier tips van Jos Alblas voor andere organisaties die zich klaarmaken voor de Omgevingswet:

  • Documenteer de stappen die je zet en waarom je dit doet.
  • Maak van tevoren een impactanalyse zodat je bewust bent van wat het betekent.
  • Werk goed samen en communiceer. Samenwerkingsverbanden helpen hier natuurlijk bij. Bij ons is dat bijvoorbeeld de GEONIS gebruikersgroep en het regionale Bronhoudersoverleg BGT.
  • En het klinkt misschien voor de hand liggend, maar werk samen met je buren. In ons geval werken wij samen met waterschap Rijn en IJssel en Zuiderzeeland. Je hoeft het wiel niet allemaal zelf uit te vinden.

Meer informatie

Meer weten over de Omgevingswet? Bezoek onze pagina over GIS en de Omgevingswet

Suzanne Dijkzeul

Waterschap Vechtstromen en Tom Nauta

Deel dit artikel: