Nooit meer een editie van
het Esri Magazine missen?
CONTACT
Tekst: Willemijn Ruissen. Beeld: KRO-NRCV.
Achter ‘veilig thuiskomen’ schuilt voor veel vrouwen een dagelijkse rekensom: welke route neem ik, hoe laat ga ik, waar blijf ik liever vandaan? Dat gevoel staat niet op zichzelf. In 2023 liet onderzoek zien dat 83% van de Nederlandse vrouwen tussen 15 en 25 jaar in de openbare ruimte te maken kreeg met seksueel ongewenst gedrag, van naroepen en opmerkingen tot achtervolging. Ruim de helft voelt zich daardoor zelfs geremd om ’s avonds of in het donker naar buiten te gaan, óók als ze zelf niets ernstigs meemaakten. Pointer en het AD besloten daarom in 2024 niet alleen te onderzoeken waar en waarom vrouwen zich onveilig voelen, maar ook om vrouwen zelf het woord te geven. Dit op een manier die schaalbaar, herkenbaar en publiek zichtbaar is: via een online kaart waarop meldingen en ervaringen samenkomen. Eind 2025 kreeg die kaart een innovatie-impuls binnen het project App me als je thuis bent, inmiddels bekroond met de NPO Innovatie Award. Inzet van het project: niet alleen bewustwording, maar ook actie.
Rosanne van de Leemkolk en Jolanda Dekker zijn conceptontwikkelaar op de innovatie-afdeling bij KRO-NCRV. Zij houden zich dagelijks bezig hoe ze binnen de omroep kunnen vernieuwen, werkprocessen efficiënter kunnen maken en nieuwe creatieve concepten kunnen bedenken. Vorig jaar stuitten zij op het onderzoek vanuit Pointer, het AD en regionale dagbladen naar het gevoel van onveiligheid bij vrouwen op straat. Hierbij werden vrouwen in heel Nederland opgeroepen om plekken te markeren waar ze zich onveilig voelen en hun ervaringen te delen. Dat leverde direct een groot aantal aan reacties op. Wat direct opviel: de meldingen kwamen van vrouwen met alle leeftijden en in heel Nederland. Volgens Rosanne realiseerden de betrokken journalisten zich toen dat dit onderwerp veel breder leefde dan verwacht: “Ze waren heel erg verrast over hoeveel vrouwen reageerden. Niet alleen jonge vrouwen, maar van alle leeftijden.” Jolanda vult aan: “Doordat de ervaringen zo zichtbaar werden op de kaart kwam direct aan het licht hoeveel vrouwen het gevoel van onveiligheid delen. Zo werd een verzameling individuele ervaringen dankzij de kaart een zichtbaar collectief patroon.”
Rosanne en Jolanda hopen dat het succes van de kaart en het winnen van de NPO Innovatie Award bijdragen aan verdere ontwikkeling van het project. Rosanne: “Er zijn nog genoeg wensen. We willen het nog lekkerder laten werken, de UX-ervaring verbeteren en zorgen dat de kaart beter werkt op mobiel. En ook inclusiever, zodat alle doelgroepen ermee uit de voeten kunnen.” Jolanda ziet daarnaast nog meer kansen om van stippen naar duiding te gaan: “Hoe neem je mensen mee in de verhalen die achter de stippen zitten? Zodat de data nog meer motiveert en aanzet tot actie.” Ook zijn er nog doelen voor de langere termijn. Jolanda: “Het zou fantastisch zijn als de inzichten uit de kaart meegenomen worden door ruimtelijk ontwerpers en projectontwikkelaars in stedelijke ontwikkeling, in plaats van achteraf maatregelen te nemen.” Rosanne: “Momenteel wordt veiligheid in ruimtelijk ontwerp vaak niet genoeg meegenomen. Puur omdat er mannen mee bezig zijn die hier niet over nadenken. We hopen dus dat deze kaart ook een eyeopener wordt voor deze doelgroep, zodat het veiligheidsaspect direct meegenomen wordt in het ontwerp van de buitenruimte.”
App me als je thuis bent laat zien hoe een kaart meer kan zijn dan een visualisatie. Het is een verzamelpunt van ervaringen, een spiegel voor beleid, een opstap naar melding en actie, en een katalysator voor gesprek. De kaart maakt zichtbaar wat vrouwen al lang wisten, zodat er eindelijk actie op ondernomen kan worden.
Rosanne beschrijft hoe die werkwijze leidde tot de uiteindelijke ontwerpkeuzes. “We hadden tijdens de brainstorm heel veel ideeën, zoals het bieden van navigatie waarmee je onveilige plekken vermijdt. Maar dat hebben we bewust niet gedaan: dat zit te veel op angst. We wilden juist perspectief bieden.” Bovendien bleek uit eerdere data dat meer dan 80% van de vrouwen die een plek op de kaart zetten, daarvan geen officiële melding maakte. “Vaak omdat men denkt dat het toch geen zin heeft, maar ook omdat vrouwen simpelweg niet weten waar je zo’n melding kunt doen. De kernvraag werd dus: hoe verlagen we die drempel?” Het resultaat is een nieuwe mogelijkheid in de kaart, waarmee je direct na het invoeren van een onveilige plek via de app de mogelijkheid krijgt om melding te maken bij de betreffende gemeente. Ook kunnen gebruikers nu niet alleen locaties toevoegen, maar ook stemmen op eerder gemelde plekken. “Door te laten weten ‘dit vind ik ook’ én dit te melden bij de gemeente ontstaat dat handelingsperspectief,” aldus Rosanne.
De 'App me als je thuis bent'-app is gerealiseerd met standaardfunctionaliteit van ArcGIS Experience Builder. Met configureerbare widgets, dynamische kaartinteracties en een op maat ingerichte interface is de app-vormgeving nauwkeurig opgebouwd. Het geïntegreerde Survey123-formulier maakt het mogelijk om direct vanuit de kaart een melding te doen bij de gemeente.
De toepassing laat zien hoe ArcGIS Experience Builder in staat is om complexe visuele en functionele wensen te realiseren binnen een standaard, onderhoudsarme omgeving.
Inmiddels zorgt de kaart niet alleen voor herkenbaarheid en gesprek, maar heeft het in diverse gemeenten geleid tot actie. Zo zorgde de kaart al voor meer aandacht voor sociale veiligheid, het opzetten van nieuwe meldpunten en voorstellen voor concrete maatregelen in de openbare ruimte. Sommige gemeenten vragen de geanonimiseerde dataset op of embedden de kaart op hun eigen website. Rosanne: “Het is voor gemeenten een heel concrete eyeopener wanneer ze zo’n grote roze plek zien oplichten op de kaart.” Maar ook op kleinere schaal is de impact tastbaar. Jolanda noemt een voorbeeld waarin verhalen op de kaart uiteindelijk hielpen om lotgenoten te vinden: “Iemand herkende een ervaring die was voorgevallen op een bepaalde locatie, en had iets soortgelijks meegemaakt. Uiteindelijk bleek dit om dezelfde dader te gaan. Dat deze vrouwen elkaar vinden en zich niet alleen voelen, dat vind ik heel mooi.”
Wat maakt deze kaart zo krachtig? Dat zit hem volgens Jolanda niet alleen in de hoeveelheid stippen, maar vooral in wat erachter zit. “De app brengt iets in kaart dat moeilijk te meten is, namelijk het gevoel van onveiligheid en koppelt het aan context. Gebruikers geven aan of er daadwerkelijk iets is gebeurd, of dat een plek onveilig vóélt, en waarom.” Rosanne vult aan: “Zo’n gevoel is natuurlijk moeilijk om te meten. Maar door uit te vragen: is je iets overkomen?, ken je iemand bij wie dat is gebeurd?, om welke reden voelt het onveilig?, krijg je een rijker beeld.” Jolanda: “Ik vind het mooi dat door het bundelen van al die verhalen losse ervaringen één signaal worden. Dat helpt om individuele ervaringen niet te laten verdwijnen in het bekende ‘zal wel meevallen’. Met zoveel data kun je laten zien: dit is echt een groot, alomtegenwoordig probleem.” Opvallend is ook de respons van mannen die willen bijdragen aan de oplossing. Rosanne: “Er zijn veel mannen die reageren met: ‘Wat kan ik dan doen als ik iemand een onveilig gevoel geef op straat?’ Soms is het al genoeg om aan de overkant te gaan lopen, iemand in te halen of even ruimte te geven.” De kaart werkt dus niet alleen als dataset, maar ook als maatschappelijk leermiddel: hij maakt gedrag bespreekbaar.
wensen voor nieuwe functionaliteit van de kaart opgesteld. “We wilden niet alleen laten zien: je bent niet alleen, er zijn veel plekken waar vrouwen zich onveilig voelen. We wilden ook echt een handelingsperspectief geven en aanzetten tot actie,” vertelt Jolanda. Om tot een betere kaart te komen werd een prototype van de nieuwe app uitgebreid getest bij een grote gebruikersgroep. Jolanda: “Met het prototype wilden we valideren: snappen mensen hoe het werkt, vinden ze het duidelijk, zet het aan tot actie? Zodat we niet zomaar roepen: ‘hier zit heel Nederland op te wachten’. Daarom hebben we nauwkeurig uitgevraagd wat beter werkt.”
Eind 2025 zagen Jolanda en Rosanne vanuit hun rol kansen om de kaart verder te ontwikkelen. Kort daarna volgde er een reeks gebeurtenissen die de urgentie nog meer onderstreepte, waaronder de moord op de 17-jarige Lisa uit Abcoude. “Ook vóór die vreselijke gebeurtenissen was de urgentie er al, maar hierdoor kreeg het project wel ineens enorm veel aandacht. Daardoor werd het ineens duidelijk dat hoewel het gevoel van onveiligheid bij een meerderheid van de vrouwen heerste, er tot dat moment heel weinig over gesproken werd,” vertelt Jolanda. Met het ontwikkelen van de nieuwe kaart werden de doelen verder uitgebreid. Binnen de projectgroep werden
Ook aan de slag met ArcGIS Experience Builder?
Kijk hier voor meer informatie of neem contact op.
Eind 2025 zagen Jolanda en Rosanne vanuit hun rol kansen om de kaart verder te ontwikkelen. Kort daarna volgde er een reeks gebeurtenissen die de urgentie nog meer onderstreepte, waaronder de moord op de 17-jarige Lisa uit Abcoude. “Ook vóór die vreselijke gebeurtenissen was de urgentie er al, maar hierdoor kreeg het project wel ineens enorm veel aandacht. Daardoor werd het ineens duidelijk dat hoewel het gevoel van onveiligheid bij een meerderheid van de vrouwen heerste, er tot dat moment heel weinig over gesproken werd,” vertelt Jolanda. Met het ontwikkelen van de nieuwe kaart werden de doelen verder uitgebreid. Binnen de projectgroep werden
wensen voor nieuwe functionaliteit van de kaart opgesteld. “We wilden niet alleen laten zien: je bent niet alleen, er zijn veel plekken waar vrouwen zich onveilig voelen. We wilden ook echt een handelingsperspectief geven en aanzetten tot actie,” vertelt Jolanda. Om tot een betere kaart te komen werd een prototype van de nieuwe app uitgebreid getest bij een grote gebruikersgroep. Jolanda: “Met het prototype wilden we valideren: snappen mensen hoe het werkt, vinden ze het duidelijk, zet het aan tot actie? Zodat we niet zomaar roepen: ‘hier zit heel Nederland op te wachten’. Daarom hebben we nauwkeurig uitgevraagd wat beter werkt.”
Rosanne van de Leemkolk en Jolanda Dekker zijn conceptontwikkelaar op de innovatie-afdeling bij KRO-NCRV. Zij houden zich dagelijks bezig hoe ze binnen de omroep kunnen vernieuwen, werkprocessen efficiënter kunnen maken en nieuwe creatieve concepten kunnen bedenken. Vorig jaar stuitten zij op het onderzoek vanuit Pointer, het AD en regionale dagbladen naar het gevoel van onveiligheid bij vrouwen op straat. Hierbij werden vrouwen in heel Nederland opgeroepen om plekken te markeren waar ze zich onveilig voelen en hun ervaringen te delen. Dat leverde direct een groot aantal aan reacties op. Wat direct opviel: de meldingen kwamen van vrouwen met alle leeftijden en in heel Nederland. Volgens Rosanne realiseerden de betrokken journalisten zich toen dat dit onderwerp veel breder leefde dan verwacht: “Ze waren heel erg verrast over hoeveel vrouwen reageerden. Niet alleen jonge vrouwen, maar van alle leeftijden.” Jolanda vult aan: “Doordat de ervaringen zo zichtbaar werden op de kaart kwam direct aan het licht hoeveel vrouwen het gevoel van onveiligheid delen. Zo werd een verzameling individuele ervaringen dankzij de kaart een zichtbaar collectief patroon.”
Solar Monkey is de aanbieder van geavanceerde ontwerp-, plannings- en verkoopsoftware voor de energiebranche. Hun gebruiksvriendelijke platform maakt snelle, nauwkeurige en efficiënte systeemontwerpen van zonnepanelen, warmtepompen en batterijen mogelijk. De cloud software is afgestemd op de specifieke behoeften van bedrijven in Duitsland, België en Nederland. Als pionier in de zonne-energiesoftware-industrie zetten zij zich in voor innovatie, integriteit en een inclusieve bedrijfscultuur om de zonne-energie-economie wereldwijd vooruit te helpen.
Tekst: Willemijn Ruissen. Beeld: KRO-NRCV.
Inmiddels zorgt de kaart niet alleen voor herkenbaarheid en gesprek, maar heeft het in diverse gemeenten geleid tot actie. Zo zorgde de kaart al voor meer aandacht voor sociale veiligheid, het opzetten van nieuwe meldpunten en voorstellen voor concrete maatregelen in de openbare ruimte. Sommige gemeenten vragen de geanonimiseerde dataset op of embedden de kaart op hun eigen website. Rosanne: “Het is voor gemeenten een heel concrete eyeopener wanneer ze zo’n grote roze plek zien oplichten op de kaart.” Maar ook op kleinere schaal is de impact tastbaar. Jolanda noemt een voorbeeld waarin verhalen op de kaart uiteindelijk hielpen om lotgenoten te vinden: “Iemand herkende een ervaring die was voorgevallen op een bepaalde locatie, en had iets soortgelijks meegemaakt. Uiteindelijk bleek dit om dezelfde dader te gaan. Dat deze vrouwen elkaar vinden en zich niet alleen voelen, dat vind ik heel mooi.”
Wat maakt deze kaart zo krachtig? Dat zit hem volgens Jolanda niet alleen in de hoeveelheid stippen, maar vooral in wat erachter zit. “De app brengt iets in kaart dat moeilijk te meten is, namelijk het gevoel van onveiligheid en koppelt het aan context. Gebruikers geven aan of er daadwerkelijk iets is gebeurd, of dat een plek onveilig vóélt, en waarom.” Rosanne vult aan: “Zo’n gevoel is natuurlijk moeilijk om te meten. Maar door uit te vragen: is je iets overkomen?, ken je iemand bij wie dat is gebeurd?, om welke reden voelt het onveilig?, krijg je een rijker beeld.” Jolanda: “Ik vind het mooi dat door het bundelen van al die verhalen losse ervaringen één signaal worden. Dat helpt om individuele ervaringen niet te laten verdwijnen in het bekende ‘zal wel meevallen’. Met zoveel data kun je laten zien: dit is echt een groot, alomtegenwoordig probleem.” Opvallend is ook de respons van mannen die willen bijdragen aan de oplossing. Rosanne: “Er zijn veel mannen die reageren met: ‘Wat kan ik dan doen als ik iemand een onveilig gevoel geef op straat?’ Soms is het al genoeg om aan de overkant te gaan lopen, iemand in te halen of even ruimte te geven.” De kaart werkt dus niet alleen als dataset, maar ook als maatschappelijk leermiddel: hij maakt gedrag bespreekbaar.
Rosanne en Jolanda hopen dat het succes van de kaart en het winnen van de NPO Innovatie Award bijdragen aan verdere ontwikkeling van het project. Rosanne: “Er zijn nog genoeg wensen. We willen het nog lekkerder laten werken, de UX-ervaring verbeteren en zorgen dat de kaart beter werkt op mobiel. En ook inclusiever, zodat alle doelgroepen ermee uit de voeten kunnen.” Jolanda ziet daarnaast nog meer kansen om van stippen naar duiding te gaan: “Hoe neem je mensen mee in de verhalen die achter de stippen zitten? Zodat de data nog meer motiveert en aanzet tot actie.” Ook zijn er nog doelen voor de langere termijn. Jolanda: “Het zou fantastisch zijn als de inzichten uit de kaart meegenomen worden door ruimtelijk ontwerpers en projectontwikkelaars in stedelijke ontwikkeling, in plaats van achteraf maatregelen te nemen.” Rosanne: “Momenteel wordt veiligheid in ruimtelijk ontwerp vaak niet genoeg meegenomen. Puur omdat er mannen mee bezig zijn die hier niet over nadenken. We hopen dus dat deze kaart ook een eyeopener wordt voor deze doelgroep, zodat het veiligheidsaspect direct meegenomen wordt in het ontwerp van de buitenruimte.”
App me als je thuis bent laat zien hoe een kaart meer kan zijn dan een visualisatie. Het is een verzamelpunt van ervaringen, een spiegel voor beleid, een opstap naar melding en actie, en een katalysator voor gesprek. De kaart maakt zichtbaar wat vrouwen al lang wisten, zodat er eindelijk actie op ondernomen kan worden.
De 'App me als je thuis bent'-app is gerealiseerd met standaardfunctionaliteit van ArcGIS Experience Builder. Met configureerbare widgets, dynamische kaartinteracties en een op maat ingerichte interface is de app-vormgeving nauwkeurig opgebouwd. Het geïntegreerde Survey123-formulier maakt het mogelijk om direct vanuit de kaart een melding te doen bij de gemeente.
De toepassing laat zien hoe ArcGIS Experience Builder in staat is om complexe visuele en functionele wensen te realiseren binnen een standaard, onderhoudsarme omgeving.
Rosanne beschrijft hoe die werkwijze leidde tot de uiteindelijke ontwerpkeuzes. “We hadden tijdens de brainstorm heel veel ideeën, zoals het bieden van navigatie waarmee je onveilige plekken vermijdt. Maar dat hebben we bewust niet gedaan: dat zit te veel op angst. We wilden juist perspectief bieden.” Bovendien bleek uit eerdere data dat meer dan 80% van de vrouwen die een plek op de kaart zetten, daarvan geen officiële melding maakte. “Vaak omdat men denkt dat het toch geen zin heeft, maar ook omdat vrouwen simpelweg niet weten waar je zo’n melding kunt doen. De kernvraag werd dus: hoe verlagen we die drempel?” Het resultaat is een nieuwe mogelijkheid in de kaart, waarmee je direct na het invoeren van een onveilige plek via de app de mogelijkheid krijgt om melding te maken bij de betreffende gemeente. Ook kunnen gebruikers nu niet alleen locaties toevoegen, maar ook stemmen op eerder gemelde plekken. “Door te laten weten ‘dit vind ik ook’ én dit te melden bij de gemeente ontstaat dat handelingsperspectief,” aldus Rosanne.
Achter ‘veilig thuiskomen’ schuilt voor veel vrouwen een dagelijkse rekensom: welke route neem ik, hoe laat ga ik, waar blijf ik liever vandaan? Dat gevoel staat niet op zichzelf. In 2023 liet onderzoek zien dat 83% van de Nederlandse vrouwen tussen 15 en 25 jaar in de openbare ruimte te maken kreeg met seksueel ongewenst gedrag, van naroepen en opmerkingen tot achtervolging. Ruim de helft voelt zich daardoor zelfs geremd om ’s avonds of in het donker naar buiten te gaan, óók als ze zelf niets ernstigs meemaakten. Pointer en het AD besloten daarom in 2024 niet alleen te onderzoeken waar en waarom vrouwen zich onveilig voelen, maar ook om vrouwen zelf het woord te geven. Dit op een manier die schaalbaar, herkenbaar en publiek zichtbaar is: via een online kaart waarop meldingen en ervaringen samenkomen. Eind 2025 kreeg die kaart een innovatie-impuls binnen het project App me als je thuis bent, inmiddels bekroond met de NPO Innovatie Award. Inzet van het project: niet alleen bewustwording, maar ook actie.
Nooit meer een editie van
het Esri Magazine missen?
CONTACT
Ook aan de slag met ArcGIS Experience Builder?
Kijk hier voor meer informatie of neem contact op.