Nooit meer een editie van
het Esri Magazine missen?
Tekst: Rob Hoekstra, Tekstschrijvers.nl. Beeld: Gemeente Westland en PWN.
Meer informatie
Wil jij ook GIS-volwassenheid van jouw organisatie in beeld hebben en inzicht krijgen in het verbeterpotentieel? Kom in beweging en neem contact op.
CONTACT
Honk vervolgt: "Het eindrapport is aan een wat grotere groep voorgelegd, waaronder teammanagers en de directie. Zelf kwamen we op basis van de meting tot de conclusie dat het fundament (hoge scores op gegevensbeheer en toegankelijkheid informatieproducten en technische borging) op orde is. Maar het organisatiebrede gebruik en de strategische inbedding van GIS kunnen beter. Dat hadden we wel verwacht.” René vult aan: "Je gaat ook niet zoiets doen als je weet dat je de beste van de klas bent. De methodiek beviel ons goed. Nu gaan we de uitkomsten analyseren. Zorgen dat we het aangewakkerde GIS-vuurtje brandend houden. GIS meer integreren, bijvoorbeeld in ons onboarding-programma." "Het fundament is dus oké, maar het organisatiebrede GIS-gebruik kan professioneler", zegt Honk. "Mensen moet je daarvoor meekrijgen. Het hielp dat deze boodschap afkomstig was van een onafhankelijke, deskundige partij. Dat bevordert het proces tot meer draagvlak. We beschouwen dit als een 0-meting. In de toekomst willen we wellicht tweejaarlijks een dergelijke meting uit laten voeren om te kijken waar we ons hebben verbeterd." René: "We zijn blij dat we de stap tot de meting hebben genomen. Als we dit niet hadden gedaan, waren we in een cirkel blijven lopen. Hier kunnen we mee vooruit."
Fundament op orde
Honk's collega, René Lotte, teammanager Vastgoed en Grondzaken bij gemeente Westland, was ook meteen te porren voor de volwassenheidsmeting. "In 2021, gedurende de coronaperiode, was GIS vooral een aangelegenheid voor areaalbeheerders. We hadden en hebben de buitenruimte volledig in kaart en up-to-date. Alle objecten, van speeltoestellen tot het asfalt, hadden we met GIS gevisualiseerd. Mooie data. Feitelijk had ook iedereen binnen de gemeente toegang tot het GIS. Maar het stond op een lastig te vinden plek op ons intranet. Die toegankelijkheid wilden we vergroten en GIS en de data breder inzetten. Onder meer voor energiebeleid, klimaatadaptie en bodemdaling, maar ook voor de inwoners van onze gemeente. De volwassenheidsmeting was voor ons een mooi ijkpunt om te zien waar we staan met GIS en hoe we de effectiviteit kunnen maximaliseren om de organisatie nog meer datagedreven te maken. En ook niet-GIS-collega's binnen de gemeente daarin mee te nemen om wederzijds begrip te kweken en kennis te vergroten."
Toegankelijkheid vergroten; GIS breder inzetten
Dat bevorderde de discussie en maakte dat iedereen echt betrokken was en elkaar kritisch, maar constructief bevroeg. Dat was ook precies de bedoeling, want de meting is meer dan een inventarisatie. Het is een proces om gesprekken op gang te brengen, argumenten uit te wisselen en uiteindelijk consensus te bereiken over de scores. Zo creëer je wederzijds begrip en een gedeeld beeld waar de organisatie staat. In die zin is het gezamenlijke proces net zo waardevol als de uitkomst."
In twee dagen tijd is de meting gedaan. "Die sloot aan op onze behoefte", zegt René. "Er werden tijdens de workshop goede vragen gesteld en mensen werden betrokken. Juist door de manier waarop Astrid Weijs van Esri het instak en het professionele niveau zag je dat mensen geïnspireerd werden en vragen gingen stellen." "Klopt", zegt Honk. "Ze werden goed meegenomen in het gesprek. We hebben ook bewust het aantal deelnemers aan de workshop beperkt gehouden; zo'n 8 personen.
Professioneel en betrokken
leek me interessant om dit ook voor onze organisatie te benutten en een meting te laten verrichten. Dit heb ik intern besproken. Belangrijk was dat betrokkenen, van areaalbeheerders en team Belastingen en Geo-basisregistraties tot de directie, hier het nut van inzagen. Vervolgens hebben we hierover contact gezocht met Esri en is dit verder in gang gezet."
Honk Lee, adviseur geo-basisregistraties bij gemeente Westland vertelt hoe hij en de gemeente in contact zijn gekomen met de volwassenheidsmeting. "Ik was eind maart 2025 aanwezig bij Esri Connect in de Jaarbeurs in Utrecht. Daar woonde ik een presentatie bij over GIS-volwassenheid en werd daardoor geïnspireerd. We zijn zelf geen Esri-klant, maar het
Geïnspireerd tijdens Esri Connect
De volwassenheidsmeting bij PWN werd gesplitst in twee delen. Robin: "Enerzijds het in beeld brengen hoe het GIS-team tegen zichzelf aankijkt en wat we mogelijk kunnen verbeteren. Anderzijds hoe we ervoor staan op GIS-gebied voor onze klanten en de directie. In eerste instantie hebben we ons vooral gefocust op het team. Het tweede deel, klanten en directie, volgt in een later stadium. Het goede van de meting is de objectiviteit. Het heeft geen specifiek Esri-gehalte, maar bevat algemene punten. Verder stond de workshop onder leiding van iemand die onze organisatie niet kent. Zo krijg je niet van tevoren al een gekleurd beeld. Tijdens een workshop hebben we met de GIS'ers de 51 stellingen besproken, zoals: hoe staat het met de GIS-visie, breed gebruik en innovatie? En zijn de GIS-projecten in lijn met de visie van de organisatie? Op basis van perceptie hebben de deelnemers binnen een schaal van 5 steeds waardeoordelen gegeven. Uiteindelijk ging het erom consensus te bereiken om tot besluitvorming te komen."
Robin vervolgt: Ik zou de meting zeker ook bij andere organisaties aanbevelen. Je krijgt een helder en gezamenlijk beeld van je sterke punten en de verbetermogelijkheden. Het rapport geeft richting waar je nu echt stappen moet gaan zetten om verder te professionaliseren. Wel wil ik meegeven dat de benchmark puur voor intern gebruik is. Het gaat er niet om jouw organisatie te vergelijken met andere organisaties. Het gaat om eigen inzicht, hoe je naar jezelf kijkt. Niet wat anderen doen. Dat is niet belangrijk. Wij gaan zaken nu in de tijd plannen. Kijken hoe we er over een jaar voorstaan. Wordt vervolgd dus!"
Volgens Robin is de meerwaarde van de meting dat er structuur is aangebracht. "Het levert ons duidelijkheid, richting en focus op. Zonder de meting was de situatie minder duidelijk geweest. We weten nu welke punten prioriteit hebben, zoals geo-visie, formele GIS-governance en het duidelijker positioneren van GIS binnen de bredere organisatie. Onder meer via het opstellen van een communicatieplan en kennisverbreding buiten het GIS-team. Continu leren staat al hoog op onze agenda, maar we willen de expertise van onze medewerkers nog verder verbeteren via gedegen opleidingen. Zo blijven we innoveren en zorgen we dat we als organisatie slagvaardig blijven."
In de tijd plannen
Meting in twee delen
De volwassenheidsmeting bestaat uit interactieve workshops waarin interne stakeholders 51 succesfactoren beoordelen aan de hand van de zogenoemde Slimgim-aanpak die gebaseerd is op het bekende Capability Maturity Model (CMM). Deze aanpak is specifiek gericht op het optimaal benutten van geografische informatie en data. Het brengt de huidige situatie in kaart en geeft de verbeterpotentie aan. Alle succesfactoren worden beoordeeld en ingedeeld op GIS-volwassenheidsniveau. Deze niveaus variëren van level 1, waarin GIS vooral een adhoc-rol speelt, tot aan level 5, waarin GIS volledig is ingebed in de dagelijkse bedrijfsvoering en bij alle succesfactoren goed tot zeer goed scoort (optimaliserend). Alles bij elkaar zorgt het groepsproces voor draagvlak, eigenaarschap en een gedeeld toekomstbeeld. De volwassenheidsmeting is een herhaalbaar meetinstrument voor groei.
Beoordeling 51 succesfactoren
Onafhankelijke frisse blik voor PWN
Ook PWN heeft de volwassenheidsmeting laten uitvoeren. "Aanleiding was te weten te komen hoe we ervoor staan. Marc Hoogerwerf, GIS-adviseur bij Esri, bracht ons van de meting op de hoogte", zegt Robin Gravestijn, product owner GIS bij PWN. Voor PWN is GIS door de jaren heen steeds belangrijker geworden voor haar processen. Het bedrijf levert drinkwater aan ruim 800.000 huishoudens, bedrijven en instellingen in Noord-Holland. Daarnaast zorgt de organisatie voor duin- en natuurbeheer. Belangrijke taken, waarbij de continuïteit van haar dienstverlening en processen essentieel is.
Het belang van GIS wordt op verschillende manieren duidelijk bij PWN. "GIS wordt als goud ervaren. Het GIS-team is in een paar jaar tijd gegroeid van vier naar twaalf GIS-experts", zegt Robin. "We werken op verschillende manieren met Esri-technologie, waaronder ArcGIS Enterprise en deelname aan programma's, zoals het Esri Advantage Program en het Esri GIS Professional Programma. We willen up-to-date blijven en leren van nieuwe ontwikkelingen. Iedere dinsdag houden we met de GIS-collega's en met twee Esri-specialisten een inspiratiesessie. Dan bespreken we nieuwe ontwikkelingen en wat we tegenkomen in de praktijk. We weten al veel, maar advies bij complexere GIS-vragen is altijd welkom. In die zin kwam de meting ook als geroepen. Natuurlijk hebben we ideeën over waar we staan. We vinden zelf dat we het best goed doen, maar een onafhankelijke, frisse blik is altijd goed. Verschillende teamleden keken vanuit hun rol net even wat anders naar processen, data en verantwoordelijkheden. Dat leidde tot open, soms confronterende gesprekken, maar ook tot scherpere inzichten. Daardoor ontstond juist begrip voor elkaars werkwijze."
ingebed en het fundament betrouwbaar is; zijn data actueel, stabiel en goed geïntegreerd? De meting is een begeleide zelfevaluatie waarbij interne stakeholders zélf de scores bepalen. Esri faciliteert het proces en de discussie. Het resultaat is een helder rapport met concrete aanbevelingen. Je weet exact waar je staat, waar je heen kunt en welke stappen morgen al uitvoerbaar zijn."
De GIS-volwassenheidsmeting toont hoe goed een organisatie met geo-informatie omgaat; niet alleen technisch, maar ook organisatorisch. Esri-productmanager Irena Dronjak licht toe: "Via de meting wordt bekeken of er binnen een organisatie visie, leiderschap en duidelijk eigenaarschap is rondom GIS. Is er genoeg kennis in huis; beschikken teams over de juiste vaardigheden en training? Ook wordt bekeken of GIS structureel is
Hoe effectief zet je GIS in binnen de organisatie? En in hoeverre is het geïntegreerd in de processen en besluitvorming? Op deze vragen biedt de GIS-volwassenheidsmeting van Esri Nederland een antwoord. De uitkomsten van de meting worden samengevat in een rapportage. Dit geeft een helder inzicht in de huidige GIS-situatie en verbeterpotentie met concrete aanbevelingen waar organisaties direct mee aan de slag kunnen. Onder meer gemeente Westland en drinkwaterbedrijf PWN namen de proef op de som. Zij hebben de meting afgelopen jaar laten uitvoeren en delen hun ervaringen.
Nooit meer een editie van
het Esri Magazine missen?
CONTACT
Meer informatie
Wil jij ook GIS-volwassenheid van jouw organisatie in beeld hebben en inzicht krijgen in het verbeterpotentieel? Kom in beweging en neem contact op.
Honk's collega, René Lotte, teammanager Vastgoed en Grondzaken bij gemeente Westland, was ook meteen te porren voor de volwassenheidsmeting. "In 2021, gedurende de coronaperiode, was GIS vooral een aangelegenheid voor areaalbeheerders. We hadden en hebben de buitenruimte volledig in kaart en up-to-date. Alle objecten, van speeltoestellen tot het asfalt, hadden we met GIS gevisualiseerd. Mooie data. Feitelijk had ook iedereen binnen de gemeente toegang tot het GIS. Maar het stond op een lastig te vinden plek op ons intranet. Die toegankelijkheid wilden we vergroten en GIS en de data breder inzetten. Onder meer voor energiebeleid, klimaatadaptie en bodemdaling, maar ook voor de inwoners van onze gemeente. De volwassenheidsmeting was voor ons een mooi ijkpunt om te zien waar we staan met GIS en hoe we de effectiviteit kunnen maximaliseren om de organisatie nog meer datagedreven te maken. En ook niet-GIS-collega's binnen de gemeente daarin mee te nemen om wederzijds begrip te kweken en kennis te vergroten."
Toegankelijkheid vergroten; GIS breder inzetten
Honk Lee, adviseur geo-basisregistraties bij gemeente Westland vertelt hoe hij en de gemeente in contact zijn gekomen met de volwassenheidsmeting. "Ik was eind maart 2025 aanwezig bij Esri Connect in de Jaarbeurs in Utrecht. Daar woonde ik een presentatie bij over GIS-volwassenheid en werd daardoor getriggerd. We zijn zelf geen Esri-klant, maar het leek me interessant om dit ook voor onze organisatie te benutten en een meting te laten verrichten. Dit heb ik intern besproken. Belangrijk was dat betrokkenen, van areaalbeheerders en team Belastingen en Geo-basisregistraties tot de directie, hier het nut van inzagen. Vervolgens hebben we hierover contact gezocht met Esri en is dit verder in gang gezet."
Geïnspireerd tijdens Esri Connect
Dat bevorderde de discussie en maakte dat iedereen echt betrokken was en elkaar kritisch, maar constructief bevroeg. Dat was ook precies de bedoeling, want de meting is meer dan een inventarisatie. Het is een proces om gesprekken op gang te brengen, argumenten uit te wisselen en uiteindelijk consensus te bereiken over de scores. Zo creëer je wederzijds begrip en een gedeeld beeld waar de organisatie staat. In die zin is het gezamenlijke proces net zo waardevol als de uitkomst."
In twee dagen tijd is de meting gedaan. "Die sloot aan op onze behoefte", zegt René. "Er werden tijdens de workshop goede vragen gesteld en mensen werden betrokken. Juist door de manier waarop Astrid Weijs van Esri het instak en het professionele niveau zag je dat mensen geïnspireerd werden en vragen gingen stellen." "Klopt", zegt Honk. "Ze werden goed meegenomen in het gesprek. We hebben ook bewust het aantal deelnemers aan de workshop beperkt gehouden; zo'n 8 personen.
Professioneel en betrokken
Honk vervolgt: "Het eindrapport is aan een wat grotere groep voorgelegd, waaronder teammanagers en de directie. Zelf kwamen we op basis van de meting tot de conclusie dat het fundament (hoge scores op gegevensbeheer en toegankelijkheid informatieproducten en technische borging) op orde is. Maar het organisatiebrede gebruik en de strategische inbedding van GIS kunnen beter. Dat hadden we wel verwacht.” René vult aan: "Je gaat ook niet zoiets doen als je weet dat je de beste van de klas bent. De methodiek beviel ons goed. Nu gaan we de uitkomsten analyseren. Zorgen dat we het aangewakkerde GIS-vuurtje brandend houden. GIS meer integreren, bijvoorbeeld in ons onboarding-programma." "Het fundament is dus oké, maar het organisatiebrede GIS-gebruik kan professioneler", zegt Honk. "Mensen moet je daarvoor meekrijgen. Het hielp dat deze boodschap afkomstig was van een onafhankelijke, deskundige partij. Dat bevordert het proces tot meer draagvlak. We beschouwen dit als een 0-meting. In de toekomst willen we wellicht tweejaarlijks een dergelijke meting uit laten voeren om te kijken waar we ons hebben verbeterd." René: "We zijn blij dat we de stap tot de meting hebben genomen. Als we dit niet hadden gedaan, waren we in een cirkel blijven lopen. Hier kunnen we mee vooruit."
Fundament op orde
Meting in twee delen
Ook PWN heeft de volwassenheidsmeting laten uitvoeren. "Aanleiding was te weten te komen hoe we ervoor staan. Marc Hoogerwerf, GIS-adviseur bij Esri, bracht ons van de meting op de hoogte", zegt Robin Gravestijn, product owner GIS bij PWN. Voor PWN is GIS door de jaren heen steeds belangrijker geworden voor haar processen. Het bedrijf levert drinkwater aan ruim 800.000 huishoudens, bedrijven en instellingen in Noord-Holland. Daarnaast zorgt de organisatie voor duin- en natuurbeheer. Belangrijke taken, waarbij de continuïteit van haar dienstverlening en processen essentieel is.
Het belang van GIS wordt op verschillende manieren duidelijk bij PWN. "GIS wordt als goud ervaren. Het GIS-team is in een paar jaar tijd gegroeid van vier naar twaalf GIS-experts", zegt Robin. "We werken op verschillende manieren met Esri-technologie, waaronder ArcGIS Enterprise en deelname aan programma's, zoals het Esri Advantage Program en het Esri GIS Professional Programma. We willen up-to-date blijven en leren van nieuwe ontwikkelingen. Iedere dinsdag houden we met de GIS-collega's en met twee Esri-specialisten een inspiratiesessie. Dan bespreken we nieuwe ontwikkelingen en wat we tegenkomen in de praktijk. We weten al veel, maar advies bij complexere GIS-vragen is altijd welkom. In die zin kwam de meting ook als geroepen. Natuurlijk hebben we ideeën over waar we staan. We vinden zelf dat we het best goed doen, maar een onafhankelijke, frisse blik is altijd goed. Verschillende teamleden keken vanuit hun rol net even wat anders naar processen, data en verantwoordelijkheden. Dat leidde tot open, soms confronterende gesprekken, maar ook tot scherpere inzichten. Daardoor ontstond juist begrip voor elkaars werkwijze."
Onafhankelijke frisse blik voor PWN
De volwassenheidsmeting bij PWN werd gesplitst in twee delen. Robin: "Enerzijds het in beeld brengen hoe het GIS-team tegen zichzelf aankijkt en wat we mogelijk kunnen verbeteren. Anderzijds hoe we ervoor staan op GIS-gebied voor onze klanten en de directie. In eerste instantie hebben we ons vooral gefocust op het team. Het tweede deel, klanten en directie, volgt in een later stadium. Het goede van de meting is de objectiviteit. Het heeft geen specifiek Esri-gehalte, maar bevat algemene punten. Verder stond de workshop onder leiding van iemand die onze organisatie niet kent. Zo krijg je niet van tevoren al een gekleurd beeld. Tijdens een workshop hebben we met de GIS'ers de 51 stellingen besproken, zoals: hoe staat het met de GIS-visie, breed gebruik en innovatie? En zijn de GIS-projecten in lijn met de visie van de organisatie? Op basis van perceptie hebben de deelnemers binnen een schaal van 5 steeds waardeoordelen gegeven. Uiteindelijk ging het erom consensus te bereiken om tot besluitvorming te komen."
Robin vervolgt: Ik zou de meting zeker ook bij andere organisaties aanbevelen. Je krijgt een helder en gezamenlijk beeld van je sterke punten en de verbetermogelijkheden. Het rapport geeft richting waar je nu echt stappen moet gaan zetten om verder te professionaliseren. Wel wil ik meegeven dat de benchmark puur voor intern gebruik is. Het gaat er niet om jouw organisatie te vergelijken met andere organisaties. Het gaat om eigen inzicht, hoe je naar jezelf kijkt. Niet wat anderen doen. Dat is niet belangrijk. Wij gaan zaken nu in de tijd plannen. Kijken hoe we er over een jaar voorstaan. Wordt vervolgd dus!"
In de tijd plannen
Volgens Robin is de meerwaarde van de meting dat er structuur is aangebracht. "Het levert ons duidelijkheid, richting en focus op. Zonder de meting was de situatie minder duidelijk geweest. We weten nu welke punten prioriteit hebben, zoals geo-visie, formele GIS-governance en het duidelijker positioneren van GIS binnen de bredere organisatie. Onder meer via het opstellen van een communicatieplan en kennisverbreding buiten het GIS-team. Continu leren staat al hoog op onze agenda, maar we willen de expertise van onze medewerkers nog verder verbeteren via gedegen opleidingen. Zo blijven we innoveren en zorgen we dat we als organisatie slagvaardig blijven."
De volwassenheidsmeting bestaat uit interactieve workshops waarin interne stakeholders 51 succesfactoren beoordelen aan de hand van de zogenoemde Slimgim-aanpak die gebaseerd is op het bekende Capability Maturity Model (CMM). Deze aanpak is specifiek gericht op het optimaal benutten van geografische informatie en data. Het brengt de huidige situatie in kaart en geeft de verbeterpotentie aan. Alle succesfactoren worden beoordeeld en ingedeeld op GIS-volwassenheidsniveau. Deze niveaus variëren van level 1, waarin GIS vooral een adhoc-rol speelt, tot aan level 5, waarin GIS volledig is ingebed in de dagelijkse bedrijfsvoering en bij alle succesfactoren goed tot zeer goed scoort (optimaliserend). Alles bij elkaar zorgt het groepsproces voor draagvlak, eigenaarschap en een gedeeld toekomstbeeld. De volwassenheidsmeting is een herhaalbaar meetinstrument voor groei.
Beoordeling 51 succesfactoren
ingebed en het fundament betrouwbaar is; zijn data actueel, stabiel en goed geïntegreerd? De meting is een begeleide zelfevaluatie waarbij interne stakeholders zélf de scores bepalen. Esri faciliteert het proces en de discussie. Het resultaat is een helder rapport met concrete aanbevelingen. Je weet exact waar je staat, waar je heen kunt en welke stappen morgen al uitvoerbaar zijn."
De GIS-volwassenheidsmeting toont hoe goed een organisatie met geo-informatie omgaat; niet alleen technisch, maar ook organisatorisch. Esri-productmanager Irena Dronjak licht toe: "Via de meting wordt bekeken of er binnen een organisatie visie, leiderschap en duidelijk eigenaarschap is rondom GIS. Is er genoeg kennis in huis; beschikken teams over de juiste vaardigheden en training? Ook wordt bekeken of GIS structureel is
Hoe effectief zet je GIS in binnen de organisatie? En in hoeverre is het geïntegreerd in de processen en besluitvorming? Op deze vragen biedt de GIS-volwassenheidsmeting van Esri Nederland een antwoord. De uitkomsten van de meting worden samengevat in een rapportage. Dit geeft een helder inzicht in de huidige GIS-situatie en verbeterpotentie met concrete aanbevelingen waar organisaties direct mee aan de slag kunnen. Onder meer gemeente Westland en drinkwaterbedrijf PWN namen de proef op de som. Zij hebben de meting afgelopen jaar laten uitvoeren en delen hun ervaringen.
Tekst: Rob Hoekstra, Tekstschrijvers.nl. Beeld: Gemeente Westland en PWN.